Đưa nông sản Việt vươn tầm thế giới

Nông sản Việt Nam ngày càng được ưa chuộng tại nhiều quốc gia trên thế giới. Đã có những chiến lược, bước đi đúng đắn và trong tương lai, nông sản Việt vẫn cần tiếp tục đi sâu vào chế biến, đảm bảo chất lượng, xây dựng thương hiệu, đáp ứng yêu cầu, tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Năm 2021, giá trị xuất khẩu nông, lâm, thuỷ sản dự kiến đạt khoảng 47,5 tỷ USD (trong khi kế hoạch được giao ban đầu là 42 tỷ USD).


 

Từ câu chuyện thành công của Sơn La

Trước năm 2018, Sơn La là tỉnh từng gặp nhiều khó khăn trong phát triển nông nghiệp. Sau khi thực hiện chủ trương phát triển cây ăn quả trên đất dốc, địa phương này được đánh giá là "hiện tượng" trong phát triển kinh tế đối với các tỉnh Tây Bắc. Cho đến nay, Sơn La là địa phương có diện tích trồng cây ăn quả vào loại lớn nhất miền Bắc và đã thu được những thành công bước đầu trong việc tìm kiếm thị trường để nông sản xuất ngoại.

Theo thống kê, năm 2020, tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp Sơn La đạt gần 7.600 tỷ đồng với gần 80.000 ha cây ăn quả, tổng sản lượng quả đạt gần 337.000 tấn; trong đó, diện tích cây trồng được áp dụng quy trình sản xuất an toàn hơn 17.500 ha; cấp 181 mã số vùng trồng cho hơn 4.700 ha cây ăn quả phục vụ xuất khẩu; 21 sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ.

Bên cạnh các sản phẩm nông sản đặc trưng của Sơn La đã được người tiêu dùng trong nước biết đến, nhiều nông sản khác của tỉnh như: Xoài, nhãn, cà phê đã chinh phục được các thị trường khó tính như Mỹ, Australia, EU.

Ngoài tiêu chí đảm bảo an toàn thực phẩm, Sơn La quan tâm đến công tác xúc tiến thương mại, quảng bá nông sản, tìm kiếm và mở rộng thị trường. Nhờ vậy, đến nay thị trường xuất khẩu nông sản của Sơn La đã ngày càng được mở rộng tới nhiều quốc gia.

Xây dựng vùng nông nghiệp công nghệ cao là mục tiêu được Sơn La đặc biệt chú trọng. Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 21/1/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về định hướng hoạt động thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025 đặt mục tiêu đến năm 2025, xây dựng và hình thành 8 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nghiên cứu lộ trình xây dựng Trung tâm quốc gia nghiên cứu về khoa học công nghệ cao trong nông nghiệp.

Với mục tiêu trên, Sơn La định hướng thu hút các doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo quy mô tập trung; tăng cường nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các công nghệ tiên tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa chủ lực của tỉnh theo chuỗi giá trị gắn với xây dựng, phát triển và bảo vệ thương hiệu, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu tạo ra các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ có năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cao...

Tỉnh ưu tiên các dự án hướng tới quy mô công nghiệp ứng dụng công nghệ cao tiên tiến hiện đại, thân thiện môi trường trong sản xuất, tập trung vào các nông sản chủ lực của tỉnh nhằm tạo sản phẩm có năng suất, chất lượng. Thu hút phát triển các cơ sở chế biến tập trung quy mô công nghiệp, đẩy mạnh phát triển hệ thống cơ sở sơ chế, bảo quản nông sản tươi sau thu hoạch. Thu hút phát triển các khu vực sản xuất tập trung, xưởng sơ chế bảo quản tại mỗi huyện, thành phố với quy mô phù hợp nhằm nâng cao chất lượng. Quản lý thực hiện tốt các dự án đã cấp chủ trương đầu tư trên địa bàn, kịp thời hỗ trợ giải quyết khó khăn vướng mắc đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, sớm đưa các dự án vào hoạt động sản xuất kinh doanh, phát huy hiệu quả đầu tư.

Một trong nhưng mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tiên tiến hiện đại là mô hình sản xuất cà phê của HTX cà phê Bích Thao. HTX cà phê Bích Thao được thành lập năm 2017 với 11 thành viên, quy mô 50 ha cà phê.   HTX cà phê Bích Thao là 1 trong 6 đơn vị được Sở Khoa học và Công nghệ cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La. Các sản phẩm được bảo hộ gồm: Cà phê nhân, cà phê hạt rang và cà phê bột.              

Sau gần 5 năm thành lập, HTX đã có bước phát triển vững chắc. Vụ cà phê 2019-2020, đã xuất bán trên 2.000 tấn cà phê nhân, 12 tấn cà phê bột nguyên chất. Trong đó, 80% sản phẩm xuất khẩu sang các nước: Đức, Pháp, Mỹ. Doanh thu đạt 40 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động địa phương, thu nhập 5-6 triệu đồng/người/tháng.  

           

Với định hướng không chạy theo số lượng mà đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật nâng cao chất lượng cà phê và khắc phục ô nhiễm môi trường. Đầu năm 2021, HTX đã khởi công xây dựng Nhà máy chế biến cà phê quy mô gần 1.120 m², công suất 20 tấn cà phê nhân/ngày, với tổng vốn đầu tư 16 tỷ đồng, trong đó: UBND Thành phố hỗ trợ 2,1 tỷ đồng còn lại vốn huy động của HTX. Dây chuyền chế biến theo quy trình khép kín, gồm: Máy sát, sàng kích thước, sàng trọng lượng, máy bắn màu công nghệ của Đức và Mỹ, máy rang, xay cà phê, có kho bảo quản, khu trưng bày, giới thiệu sản phẩm. Ngoài ra, HTX cũng đầu tư xây dựng 3 nhà kính trong đó, 2 nhà kính ngay sau Nhà máy với diện tích 700 m²/nhà và 1 nhà kính ở xã Mường Do (Phù Yên) rộng 1.500 m². Đặc biệt, HTX sử dụng phương pháp chế biến ướt, phơi trong nhà kính thân thiện môi trường.                   

Ông Nguyễn Thế Phương, Phó Chủ tịch UBND Thành phố cho biết: Thành phố hiện có trên 4.900 ha cà phê. Xác định cà phê là cây trồng chủ lực, làm giàu cho hàng nghìn hộ dân, Thành phố luôn đồng hành và tạo điều kiện để HTX tham gia các hội chợ, triển lãm giới thiệu, quảng bá sản phẩm. Chúng tôi rất vinh dự và tự hào khi sản phẩm cà phê bột nguyên chất của HTX Bích Thao đã đạt sản phẩm OCOP Quốc gia 5 sao. Đây là mô hình sản xuất cà phê thân thiện với môi trường được khuyến khích nhân rộng.

Thẳng đường chinh phục các thị trường khó tính

Không riêng gì Sơn La, nông sản Việt Nam nói chung đã liên tục ghi dấu ấn trên bản đồ xuất khẩu trong năm 2021. Đơn cử, theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), Việt Nam là thị trường cung cấp hàng rau quả chế biến lớn thứ 11 cho Hoa Kỳ trong 9 tháng đầu năm 2021, kim ngạch đạt 171,9 triệu USD, tăng 49,9% so với cùng kỳ năm 2020. Việt Nam chiếm 2,3% tổng trị giá nhập khẩu của Hoa Kỳ trong lĩnh vực này, tăng 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2020.

Nông sản Việt Nam cũng ngày càng được ưa chuộng tại châu Âu. Tại Đức, Việt Nam hiện là nguồn cung hạt điều số 1 nhờ sản lượng ổn định và chất lượng đảm bảo. Việt Nam cũng là nguồn cung cà phê lớn nhất tại thị trường Nga (về lượng) và đứng thứ 2 ở thị trường này về kim ngạch sau Brazil. Trong 9 tháng đầu năm 2021, Nga nhập khẩu cà phê từ Việt Nam đạt trên 61.000 tấn, trị giá 116 triệu USD, giảm 8% về lượng, nhưng tăng 4% về trị giá so với cùng kỳ năm 2020.

PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương) khẳng định, đây là những tín hiệu vui. Điều này chứng tỏ nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam ngày càng chinh phục được khách hàng các nước trên thế giới, nhất là các thị trường khó tính nhờ chiến lược mới, chú ý đến chất lượng và đi sâu vào chế biến.

Nhìn lại hơn chục năm về trước, theo vị chuyên gia, dù là nước nông nghiệp, nông sản là thế mạnh của Việt Nam, có nhiều sản phẩm được thế giới ưa chuộng, xuất khẩu với kim ngạch cao nhưng giá trị lại không tương xứng do chủ yếu xuất thô, ít đi vào chế biến, chưa đáp ứng được yêu cầu của các thị trường. Đặc biệt, trong suốt nhiều năm, Việt Nam có thị trường Trung Quốc ngay bên cạnh với nhiều đơn hàng “dễ tính”, cũng là một lý do khiến quá trình chuyển đổi sang làm hàng đạt chất lượng, tiêu chuẩn hiện đại của nông nghiệp Việt Nam bị chậm lại.

“Những năm gần đây, Việt Nam đã vận động nông dân, doanh nghiệp chuyển hướng, làm nông sản có chất lượng, đáp ứng được tiêu chuẩn, thị hiếu của các thị trường. Đáng lưu ý, nhờ hội nhập, sức hút của các thị trường như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc... đã giúp nông sản Việt Nam có sự chuyển đổi, dù chậm nhưng có những bước khởi sắc. Sự chuyển đổi trên xuất phát từ chính yêu cầu của thị trường, mà trước tiên là sự thay đổi của thị trường Trung Quốc”, PGS.TS Nguyễn Văn Nam phân tích.

Điều đáng mừng không kém là sự thay đổi trong chiến lược xuất khẩu nông sản Việt Nam sang chính thị trường Trung Quốc.

Trong năm 2021, nhiều cuộc toạ đàm liên quan tới việc xuất khẩu và thúc đẩy xuất khẩu nông sản một cách bền vững sang thị trường Trung Quốc đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) phối hợp với các cơ quan hữu quan tổ chức.

Tại cuộc hội thảo tháng 11/2021, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Minh Hoan nhận định, điều quan trọng tiên quyết hiện nay là cần phải nghiên cứu và nắm bắt được thông tin về nhu cầu thị trường Trung Quốc, văn hóa tiêu dùng của người Trung Quốc, những nước có sản phẩm tương đồng xuất khẩu sang Trung Quốc. Bộ trưởng Lê Minh Hoan đề nghị cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ tìm hiểu thông tin, từ đó tham mưu để có chiến lược xúc tiến thương mại nông sản hiệu quả.

Từ góc độ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, Bộ trưởng nhấn mạnh cần phối hợp xây dựng một chiến lược tổng thể và kế hoạch hành động để đẩy mạnh xuất khẩu nông, thuỷ sản sang thị trường Trung Quốc, đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp để khớp nối được dữ liệu về cung-cầu, thúc đẩy mô hình trung tâm logistics theo đối tác công-tư…

Ủng hộ những việc làm này, PGS.TS Nguyễn Văn Nam lưu ý, người dân Trung Quốc cũng đòi hỏi các sản phẩm nông sản chất lượng cao. Phải xác định được điều này, nông sản Việt Nam làm ra mới cạnh tranh được với thế giới, có thể xuất đi Trung Quốc hay bất kỳ thị trường khó tính nào,  như người khổng lồ đứng vững trên hai chân của mình.

"Trong mặt hàng gạo, thay vì chỉ chú ý đến lượng nay đã xuất khẩu nhiều gạo ngon, gạo thơm chất lượng cao. Kết quả là năm nay, dù về lượng có giảm nhưng giá trị xuất khẩu tăng.

Ngoài gạo, doanh nghiệp Việt còn xuất khẩu các sản phẩm chế biến từ gạo, có nhiều cách tiếp cận mới để đưa nông sản Việt đến với người tiêu dùng nước ngoài. Chẳng hạn, khi xuất khẩu bún, phở khô sang châu Âu, doanh nghiệp Việt Nam đưa ngay những chỉ dẫn cụ thể về cách sử dụng và thưởng thức ngay trên bao bì", PGS.TS Nguyễn Văn Nam chỉ rõ.

Ngoài yếu tố chất lượng nông sản, vị chuyên gia đặc biệt lưu ý đến yêu cầu chế biến sâu, bao bì đóng gói sản phẩm và xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản là những yếu tố giúp nâng cao giá trị cũng như sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Với nhiều năm đồng hàng phát triển cùng các sản phẩm nông sản Việt (sản phẩm OCOP), Hoàng Anh đã truyền sức mạnh và sinh khí cho hàng nghìn sản phẩm nông sản trên mọi miền tổ quốc, chúng tôi đã và đang nỗ lực góp sức mình vào sứ mệnh “vì sự phát triển của nông sản Việt Nam”.

=========================

Cần tư vấn, thiết kế, xây dựng và phát triển thương hiệu vui lòng liên hệ:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ HOÀNG ANH

Địa chỉ: Tòa nhà Hạ Long Center - Số 162 Lê Thánh Tông - TP Hạ Long - Quảng Ninh

Email: hoanganhdt.halong@gmail.com

SĐT: 0912 900 058 / 0908 30 1979 / 0984 820 889

Fanpage: Hoàng Anh - Đồng Hành Phát Triển Thương Hiệu

Website: www.hoanganhhalong.com.vn